Kısa cevap: E-ticarete başlayan çoğu satıcı için doğru başlangıç şahıs şirketidir: hızlı kurulur, muhasebesi ucuzdur ve pazaryeri kaydı için gereken her şeyi verir. Limited şirket, ciro büyüyüp gelir vergisi dilimi yükseldiğinde, ortak alındığında ya da sorumluluğu sınırlamak istediğinizde gündeme gelir. Ürünü evde kendiniz üretiyorsanız üçüncü bir yol daha var: esnaf muafiyeti. Bu yazı ikisini karşılaştırıyor ve şirket kurulduktan sonra sizi bekleyen fatura, hakediş ve pazaryeri kaydı işlerini anlatıyor. Sıfırdan tüm süreç için e-ticaret nasıl yapılır rehberine bakın.
- Neden şirket gerekir?
- Şahıs şirketi mi, limited şirket mi? Karşılaştırma tablosu
- Şahıs şirketi: kimler için?
- Limited şirket: kimler için?
- Kuruluş adımları
- E-fatura, hakediş ve fatura kesme düzeni
- Pazaryeri kaydı için gerekenler
- Şirket kurulduktan sonra: kârı yönetmek
- Kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
- İlgili rehberler ve araçlar
Neden Şirket Gerekir?
İnternetten düzenli satış ticari faaliyettir; her satışa fatura kesmek zorundasınız ve fatura kesmek için vergi mükellefi olmanız gerekir. Pazaryerleri de satıcı kaydında vergi levhası ister ve hakedişi şirket adına açılmış banka hesabına öder. Yani şirket, "istersem kurarım" değil, satışın ön şartıdır. Tek istisna evde kendi ürettiğiniz ürünler için esnaf muafiyeti; toptan alıp satıyorsanız bu istisna sizi kapsamaz.
Mükellefiyet başlayınca sizi iki vergi bekler: satış fiyatının içindeki KDV (müşteriden toplar, devlete ödersiniz; alışlarınızdaki KDV'yi düşersiniz) ve kazanç üzerinden alınan gelir vergisi (şahıs) ya da kurumlar vergisi (limited). Bazı pazaryeri ödemelerinde ayrıca stopaj kesintisi uygulanır; bu kesinti ödeyeceğiniz vergiden mahsup edilir, yani kaybolmaz ama nakit akışınızı etkiler. Oranlar yıl içinde değişebilir; etkisini kendi rakamlarınızla KDV ve stopaj hesaplama aracında görün.
Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi?
| Kriter | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Kuruluş | Hızlı; vergi dairesi işlemi, çoğu adım mali müşavirle birkaç gün | Daha uzun; ticaret sicili, ana sözleşme, noter, sermaye şartı |
| Kuruluş maliyeti | Düşük | Yüksek (sicil, noter, sermaye) |
| Sorumluluk | Sınırsız; işletme borçlarından kişisel mal varlığınızla sorumlusunuz | Kural olarak sermaye ile sınırlı (kamu borçlarında istisnalar var) |
| Vergi mantığı | Artan oranlı gelir vergisi: kazanç büyüdükçe dilim ve oran yükselir | Sabit oranlı kurumlar vergisi; kârı ortağa dağıtırken ayrıca vergi |
| Düşük ciroda | Genellikle daha avantajlı | Sabit giderler kârı yer |
| Yüksek ciroda | Üst dilimlerde vergi yükü artar | Genellikle daha avantajlı |
| Muhasebe maliyeti | Daha düşük aylık ücret | Daha yüksek; defter ve bildirim yükü fazla |
| Kapatma | Kolay ve hızlı | Tasfiye süreci uzun |
| Ortak alma | Mümkün değil | Payla mümkün |
| Kurumsal görünüm | Yeterli; müşteri çoğunlukla fark etmez | Toptan ve kurumsal müşteride avantaj |
| Pazaryeri kaydı | Vergi levhası ile yapılır | Vergi levhası + sicil belgeleri ile yapılır |
Tabloda tutar yok, bilerek. Harçlar, sermaye şartı, vergi oranları ve dilimler her yıl güncellenir; bugün yazılan rakam gelecek yıl yanlış olur. Karar verirken güncel rakamları mali müşavirinizden alın; buradaki mantık ise değişmez.
Şahıs Şirketi: Kimler İçin?
Şahıs şirketi aslında bir "şirket" değil, sizin kendi adınıza vergi mükellefi olmanızdır. Bu yüzden kuruluşu kolay, kapatması kolay, muhasebesi ucuzdur. Şu durumlarda doğru başlangıçtır:
- Tek başınıza başlıyorsunuz; ortak yok.
- Ürünün satıp satmayacağını henüz bilmiyorsunuz; işi küçük deneyip büyütmek istiyorsunuz.
- İlk yıl ciro beklentiniz düşük; sabit gider mümkün olduğunca az olmalı.
- Gerekirse hızlıca kapatıp çıkmak istiyorsunuz.
Dezavantajı iki yerdedir. Birincisi sorumluluk: tedarikçiye borç, müşteri davası ya da vergi borcu kişisel mal varlığınızla karşılanır. İkincisi vergi: gelir vergisi artan oranlıdır; kazanç büyüdükçe üst dilimlere girersiniz ve bir noktadan sonra limited şirket toplamda daha az vergi öder. O noktayı mali müşavirinizle hesaplayın; genel bir eşik rakamı vermek yanıltıcı olur.
Limited Şirket: Kimler İçin?
- Ortakla başlıyorsunuz; payların yazılı olması gerekiyor.
- Ciro beklentiniz baştan yüksek; sabit oranlı vergi avantaj sağlıyor.
- Toptan satış, bayilik ya da kurumsal müşteri hedefliyorsunuz; karşı taraf "Ltd. Şti." görmek istiyor.
- Kişisel mal varlığınızı işletme riskinden ayırmak istiyorsunuz.
Dezavantajı: kuruluş daha uzun ve pahalı, aylık muhasebe ücreti daha yüksek, kapatma (tasfiye) aylar sürer. Ayrıca şirket kârı sizin paranız değildir; kendinize aktarırken (kâr dağıtımı ya da maaş) ikinci bir vergi aşaması vardır. Birçok satıcı şahıs şirketiyle başlar, işin tuttuğunu görünce limitede geçer; bu geçiş olağandır ve mali müşavir yürütür.
Kısa karar kuralı: Tek başınıza, küçük başlıyorsanız şahıs. Ortak varsa, ciro baştan büyükse ya da kurumsal müşteri hedefliyorsanız limited. Ürünü evde kendiniz üretiyor ve küçük hacimde satıyorsanız önce esnaf muafiyeti şartlarına bakın.
Kuruluş Adımları
- Mali müşavir seçinKuruluştan önce. E-ticaret ve pazaryeri hakedişi muhasebesini bilen bir müşavir, stopaj mahsubu ve pazaryeri fatura entegrasyonunda size çok zaman kazandırır. Aylık ücreti sabit giderdir; fiyat hesabına koyun.
- Faaliyet konusu ve adresFaaliyet konusuna "internet üzerinden perakende satış" türünde doğru kodun girilmesi gerekir. Ev adresi şahıs şirketinde genellikle iş yeri adresi olarak kullanılabilir; sanal ofis de seçenektir. Adresin kira durumu stopaj doğurabilir, müşavirinize sorun.
- Mükellefiyet açılışı (şahıs) ya da sicil tescili (limited)Şahıs şirketinde vergi dairesine işe başlama bildirimi; limitedde ticaret sicili tescili, ana sözleşme ve sermaye işlemleri. Vergi levhası bu adımın sonunda çıkar.
- Banka hesabıŞirket adına (şahısta kendi adınıza, ticari hesap) IBAN. Pazaryeri hakedişi bu hesaba yatar; kişisel harcamalarla karıştırmayın.
- E-fatura / e-arşiv başvurusuMali mühür ya da e-imza alınır, e-fatura portalı veya özel entegratör üzerinden sistem açılır. Müşaviriniz yürütür.
- ETBİS kaydıİnternette satış yapan işletme olarak ETBİS'e kayıt. Pazaryerinde satıyorsanız pazaryeri bildirir; kendi sitenizde satıyorsanız kendiniz yaparsınız.
E-Fatura, Hakediş ve Fatura Kesme Düzeni
Şirket kurulunca en çok kafa karıştıran şey "kime, ne zaman, hangi faturayı keseceğim" sorusudur. Pazaryeri satışında düzen şöyledir:
- Satış faturası müşteriye kesilir. Ürünü satın alan kişiye, satış fiyatı üzerinden, KDV dahil. Müşteri vergi mükellefiyse e-fatura, değilse e-arşiv fatura. Birçok pazaryeri sipariş bilgilerini muhasebe yazılımınıza aktaran entegrasyon sunar; pazaryeri entegrasyonu yazısında anlattık.
- Pazaryeri size fatura keser. Komisyon, kargo, reklam ve hizmet bedelleri için. Bunlar sizin giderinizdir; KDV'sini indirirsiniz.
- Hakediş = satış bedeli − pazaryeri kesintileri (− varsa stopaj). Pazaryeri bu tutarı belirli aralıklarla banka hesabınıza yatırır. Hakediş raporunu her dönem muhasebeyle eşleştirin; eksik kesinti ya da çift kesinti fark edilmezse kaybolur. Tutarı önceden görmek için hakediş hesaplama.
- İade olursa satış faturasına karşılık iade faturası ya da iptal işlemi gerekir; pazaryeri kesintileri de geri döner (bazı durumlarda kısmen). İade maliyetini fiyata koymak için iade oranı hesaplama.
Dikkat: Satıcı panelinde gördüğünüz "satış tutarı" sizin kazancınız değildir. Komisyon, kargo, stopaj, iade ve KDV düşüldükten sonra kalan tutar gerçek rakamdır. Bu farkı baştan görmeyen satıcı, ilk vergi döneminde sürprizle karşılaşır.
Pazaryeri Kaydı İçin Gerekenler
Belge listesi pazaryerine göre değişir, ama genel çerçeve şudur:
| Belge | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Vergi levhası | Evet | Evet |
| Kimlik belgesi | Evet | Yetkili kişinin |
| Banka hesabı (IBAN) | Kendi adınıza ticari hesap | Şirket adına |
| İmza sirküleri / beyannamesi | Genellikle imza beyannamesi | İmza sirküleri |
| Ticaret sicil gazetesi | Genellikle istenmez | Evet |
| Faaliyet belgesi | Genellikle istenmez | Evet |
| Marka belgesi | Kendi markanızla satıyorsanız bazı pazaryerleri ister; başkasının markasını satıyorsanız yetki belgesi istenebilir | |
| Kategori izni | Gıda, kozmetik, elektronik gibi kategorilerde ek belge istenebilir | |
Başvuru sonrası pazaryeri sözleşmeyi onaylatır, kargo anlaşmasını seçtirir ve mağazayı açar. Bundan sonrası listeleme, fiyat ve satış; sırayı e-ticaret nasıl yapılır rehberinde bulabilirsiniz. Pazaryeri yerine kendi sitenizi düşünüyorsanız e-ticaret sitesi mi pazaryeri mi yazısı karar için.
Şirket Kurulduktan Sonra: Kârı Yönetmek
Şirket kurmak masrafı başlatır; kârı başlatmaz. Vergi levhası elinize geçtiği gün sabit giderler (muhasebe, e-fatura, varsa kira) işlemeye başlar; bu giderleri karşılayacak satışı, zararına fiyatlanmamış ürünlerden getirmeniz gerekir. Fiyatı belirlerken alış maliyetinin üstüne komisyonu, stopajı, kargoyu, iade payını ve bu sabit giderlerin ürün başına payını koyun. Maliyet hesaplama birim maliyeti, kâr marjı hesaplama hedef fiyatı, taban fiyat hesaplama ise altına inmeyeceğiniz çizgiyi verir.
Satış başladıktan sonra iş "hangi üründe kaç lira kaldı" sorusuna döner. Pazaryerinde satıyorsanız mağaza analizi her üründe buybox kimde, rakibiniz kim ve fiyat farkınız ne kadar sorularını cevaplar. Ürün sayısı artınca fiyatı elle takip edemezsiniz; otopilot fiyatlama taban fiyatınızın altına inmeden rakibe göre fiyatı günceller ve ürün bazında net kârı gösterir.
Mağazanız açıldı mı? Kârın nerede kaldığını görün.
Mağaza linkinizi girin; her üründe buybox kimde, rakipler kim ve fiyat farkınız ne kadar, 30 saniyede ücretsiz rapor.
Ücretsiz Mağaza Analizi →Kontrol Listesi: Şirket Kurmadan Önce ve Sonra
- Evde kendi ürettiğim ürün mü satıyorum? Önce esnaf muafiyeti şartlarına baktım.
- Tek başıma ve küçük mü, ortaklı ve büyük mü başlıyorum? Şahıs / limited kararını verdim.
- E-ticaret ve pazaryeri muhasebesini bilen bir mali müşavirle anlaştım.
- Faaliyet konusu internet satışına uygun; iş yeri adresi ve kira/stopaj durumu netleşti.
- Vergi levhası çıktı; şirket adına banka hesabı açıldı.
- E-fatura / e-arşiv sistemi açık; mali mühür veya e-imza hazır.
- ETBİS kaydı yapıldı ya da pazaryeri tarafından bildirilecek.
- Pazaryeri kaydı için belgeler (levha, kimlik, IBAN, varsa sicil belgeleri) hazır.
- Satış faturası müşteriye, pazaryeri faturası bana: hakediş eşleştirme düzenini kurdum.
- Sabit giderlerin ürün başına payını fiyata koydum; taban fiyatımı biliyorum.
Sık Sorulan Sorular
Çoğu yeni satıcı için evet. Şahıs şirketi hızlı kurulur, kuruluş ve muhasebe maliyeti düşüktür, pazaryeri kaydı için gereken vergi levhasını verir ve e-fatura kesmenizi sağlar. Ciro büyüyüp gelir vergisi dilimi yükseldiğinde, ortak alacağınızda ya da sorumluluğu sınırlamak istediğinizde limited şirkete geçiş düşünülür.
Sorumluluk ve vergi mantığı. Şahıs şirketinde işletme borçlarından kişisel mal varlığınızla sınırsız sorumlusunuz ve kazanç artan oranlı gelir vergisine tabidir. Limited şirkette sorumluluk kural olarak koyduğunuz sermaye ile sınırlıdır ve kazanç sabit oranlı kurumlar vergisine tabidir; ancak kârı kendinize aktarırken ayrıca vergi ödersiniz.
Genel olarak vergi levhası, kimlik, şirket adına banka hesabı IBAN'ı, şirket adresi ve iletişim bilgileri; limited şirkette ayrıca imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi ve faaliyet belgesi istenir. Liste pazaryerine göre değişir; başvurudan önce ilgili pazaryerinin güncel satıcı kayıt sayfasına bakın.
Satış faturası pazaryerine değil, ürünü satın alan müşteriye kesilir. Pazaryeri ise size komisyon, kargo ve hizmet bedelleri için fatura keser; bu kesintiler düşüldükten sonra kalan tutar hakediş olarak hesabınıza yatar. Muhasebede satış faturası gelir, pazaryeri faturası gider olarak işlenir.
İnternet üzerinden satış yapan mükellefler için e-fatura ve e-arşiv fatura uygulamasına geçiş, belirli ciro eşiklerine ve koşullara bağlı olarak zorunludur; eşikler güncellenir. Pratikte e-ticarete başlayan çoğu işletme ilk günden e-fatura ve e-arşiv kullanır çünkü pazaryeri entegrasyonları ve müşteri beklentisi bunu gerektirir. Güncel koşul için mali müşavirinize danışın.
Şirket kuruldu, sıra kârda
SellBox her ürünün rakip fiyatını ve buybox durumunu 7/24 izler, taban fiyatınızın altına inmeden fiyatı günceller ve komisyon, kargo, iade sonrası ürün bazında net kârı gösterir. 14 gün ücretsiz, kredi kartı gerekmez.
14 Gün Ücretsiz Dene →Önce durumu görmek ister misiniz? Ücretsiz mağaza analizi ile her üründe buybox kimde, rakipler kim — 30 saniyede.