Kısa cevap: İskonto, satıcının liste fiyatı üzerinden alıcıya yaptığı ve genellikle yüzde olarak ifade edilen ticari indirimdir. Günlük dilde indirimle aynı anlamda kullanılsa da ticarette iskonto daha çok işletmeler arası alım satımda, faturada ve toptan fiyatlamada geçen resmi terimdir; indirim ise son tüketiciye yönelik fiyat düşüşünü anlatır.
İskonto Ne Demek?
Kelime İtalyanca kökenlidir ve "düşmek, eksiltmek" anlamına gelir. Ticarette liste fiyatından yapılan kesinti demektir. Toptancı perakendeciye "liste fiyatı üzerinden yüzde 30 iskonto" verir; perakendeci de müşterisine "yüzde 20 indirim" yapar. İki işlem matematik olarak aynıdır; fark bağlam ve belgedir.
| İskonto | İndirim | |
|---|---|---|
| Kimler arasında | İşletmeden işletmeye (B2B) | İşletmeden tüketiciye (B2C) |
| Nerede görünür | Fatura, fiyat listesi, bayi sözleşmesi | Ürün sayfası, etiket, kampanya |
| Nasıl belirlenir | Miktar, vade, bayilik seviyesine göre | Kampanya, sezon, stok eritme |
| Muhasebe | Faturada ayrı satır, KDV matrahını düşürür | Satış fiyatına yansır |
Sık rastlanan iskonto türleri:
- Miktar iskontosu: Daha çok alana daha yüksek oran. 100 adet için yüzde 10, 500 adet için yüzde 18 gibi.
- Kademeli (ardışık) iskonto: Birden fazla iskontonun sırayla uygulanması: önce yüzde 20, sonra kalan tutara yüzde 10. Toplamı yüzde 30 değil, yüzde 28'dir.
- Erken ödeme (kasa) iskontosu: Vadeli alımda peşin ödeyene yapılan ek kesinti.
- Sezon ve stok iskontosu: Tedarikçinin elindeki stoğu eritmek için dönemsel oran.
İskonto Nasıl Hesaplanır?
İskonto tutarı = Liste fiyatı × İskonto oranı
İskontolu fiyat = Liste fiyatı × (1 - oran)
Liste fiyatı 800 TL olan bir ürüne yüzde 25 iskonto uygulanırsa iskonto tutarı 200 TL, iskontolu fiyat 600 TL'dir. Kademeli iskontoda her oran bir öncekinin sonucuna uygulanır: 800 TL'ye önce yüzde 20 (640 TL), sonra yüzde 10 (576 TL). Toplam etkili oran yüzde 28'dir; iki oranı toplayıp yüzde 30 demek yanlıştır.
Ters yönde hesap da sık gerekir: iskontolu fiyat ve oran biliniyorsa liste fiyatı, iskontolu fiyatın (1 - oran) değerine bölünmesiyle bulunur. İndirim ve iskonto hesaplama aracı tek ve kademeli iskontoyu, ters hesabı ve indirim sonrası kalan kârı birlikte gösterir.
Pazaryeri Satıcısı İçin Neden Önemli?
Pazaryeri satıcısı iskontoyla iki yerde karşılaşır. İlki alış tarafıdır: toptancı veya markanın verdiği iskonto oranı satıcının birim maliyetini belirler. Aynı ürünü yüzde 5 daha yüksek iskontoyla alan satıcı, rakibinden daha düşük fiyatla satabilir ya da aynı fiyatta daha çok kazanır. Bayilik seviyesi ve alım miktarı bu oranı yükseltir.
İkincisi satış tarafıdır: pazaryerinde yapılan her indirim aslında satıcının kendi listesine uyguladığı bir iskontodur. Pazaryeri komisyonu indirimli fiyat üzerinden kesildiği için indirim komisyonu da düşürür; ancak kârı daha hızlı düşürür. Yüzde 10 indirim, kâr marjı yüzde 20 olan üründe kârın yarısını götürür.
Pratik kural: İndirim oranını değil, indirim sonrası kalan kârı konuşun. Her kampanya öncesi iskontolu satış fiyatından komisyon, kargo ve maliyeti düşüp kalanı görün; taban fiyat altına inen indirim satış değil zarar üretir.
Örnek
Bir satıcı liste fiyatı 400 TL olan ürünü toptancıdan yüzde 35 iskontoyla alıyor: birim maliyet 260 TL. Pazaryerinde 520 TL'ye satıyor; komisyon yüzde 15 (78 TL), kargo 50 TL. Kalan: 520 - 78 - 50 - 260 = 132 TL.
Kampanya için yüzde 15 indirim yapıyor: satış fiyatı 442 TL, komisyon 66 TL, kargo 50 TL. Kalan: 442 - 66 - 50 - 260 = 66 TL. Yüzde 15 indirim, kârı yüzde 50 düşürdü. Aynı dönemde toptancıdan yüzde 40 iskonto alabilseydi birim maliyet 240 TL'ye iner, kampanyalı satışta kalan 86 TL olurdu. Alış iskontosundaki 5 puan, satış indirimindeki kaybın üçte birini geri getirir.
Sık Hatalar
- Kademeli iskontoları toplamak. %20 + %10 = %30 değil %28'dir. Ters yönde, iskontolu fiyattan liste fiyatına çarpma ile değil bölme ile dönülür.
- İskontoyu faturada göstermemek. Faturada iskonto ayrı satır olarak yer alır ve KDV matrahını düşürür; gösterilmezse fazla KDV hesaplanır.
- Miktar iskontosu için satılamayacak kadar stok almak. Yüksek oran uğruna aylarca bekleyecek stok nakdi kilitler. Stok devir hızı iskonto kararının ölçütü olmalıdır.
- İndirim oranını rakibe göre belirlemek. Rakibin maliyeti ve iskontosu farklıdır; onun yüzde 20'si sizin için zarar olabilir.
İndirim sonrası kârınız ne kadar kalıyor?
Liste fiyatı ve iskonto oranını girin; tek veya kademeli iskonto sonrası fiyatı ve kalan kârı anında görün.
İndirim Hesaplama Aracı →Sık Sorulan Sorular
İskonto, satıcının liste fiyatı üzerinden alıcıya yaptığı, genellikle yüzde olarak ifade edilen ticari indirimdir. Toptancı ve marka ile satıcı arasındaki alımlarda, faturada ve fiyat listelerinde kullanılan resmi terimdir.
Matematik olarak ikisi aynıdır. İskonto işletmeler arası alım satımda, faturada ve bayi fiyat listesinde kullanılan terimdir ve KDV matrahını düşüren ayrı bir satır olarak gösterilir. İndirim ise son tüketiciye yönelik kampanya ve etiket fiyatındaki düşüşü anlatır.
Her oran bir öncekinin sonucuna uygulanır. 800 TL liste fiyatına önce yüzde 20 iskonto 640 TL, sonra yüzde 10 iskonto 576 TL yapar. Toplam etkili oran yüzde 28'dir; oranları toplayıp yüzde 30 demek yanlış sonuç verir.
İlgili Terimler
Tüm terimler için E-Ticaret Sözlüğü sayfasına bakın.