Kısa cevap: KDV (Katma Değer Vergisi), mal ve hizmet satışlarında satış bedeli üzerinden hesaplanan ve müşteriden tahsil edilip devlete ödenen dolaylı bir vergidir. Satıcı KDV'yi müşteriden alır, kendi alışlarında ödediği KDV'yi düşer ve aradaki farkı vergi dairesine öder; verginin nihai yükü son tüketicide kalır.
KDV Ne Demek?
Katma değer, bir ürünün her el değiştirmede kazandığı değer artışıdır. Üretici hammaddeyi işler ve değer katar; toptancı dağıtır ve değer katar; satıcı müşteriye ulaştırır ve değer katar. KDV, bu zincirin her halkasında eklenen değer üzerinden alınır; ama pratikte satış fiyatının tamamı üzerinden hesaplanır, önceki halkada ödenen KDV ise düşülür.
Satıcı açısından KDV'nin iki yüzü vardır:
- Hesaplanan KDV: Satıcının kendi satışlarında müşteriden tahsil ettiği KDV. Satıcı bunu kendi parası gibi harcayamaz; devlete borçtur.
- İndirilecek KDV: Satıcının mal alırken, kargo ve komisyon faturası öderken ödediği KDV. Bu tutar, tahsil edilen KDV'den düşülür.
Aradaki fark pozitifse satıcı ödeme yapar; negatifse (alışlarda ödenen KDV satışlardan tahsil edilenden fazlaysa) fark sonraki döneme devreder. Türkiye'de genel oran yüzde 20'dir; bazı mal ve hizmetlerde yüzde 10 ve yüzde 1 indirimli oranlar uygulanır. Hangi ürünün hangi oranda olduğu mevzuatla belirlenir ve değişebilir; güncel liste için Gelir İdaresi kaynaklarına bakın.
KDV Nasıl Hesaplanır?
KDV iki yönde hesaplanır: hariç fiyattan dahil fiyata ve dahil fiyattan hariç fiyata.
KDV dahil fiyat = KDV hariç fiyat × (1 + oran)
KDV hariç fiyat = KDV dahil fiyat / (1 + oran)
Yüzde 20 oranında 1.000 TL hariç fiyatın dahil karşılığı 1.200 TL'dir. Tersine, 1.200 TL'lik dahil fiyatın hariç karşılığı 1.200 / 1,20 = 1.000 TL'dir. Satıcıların en sık yaptığı hata, dahil fiyattan hariç fiyata geçerken yüzde 20'yi çıkarmaktır: 1.200 × 0,80 = 960 TL yanlış sonuçtur; doğrusu bölmedir.
Pazaryerinde ürün fiyatı müşteriye her zaman KDV dahil gösterilir. Bu yüzden satıcı maliyet ve kâr hesabını yaparken satış fiyatının içindeki KDV'yi ayırmak zorundadır. KDV hesaplama aracı her iki yönde dönüşümü oran seçerek yapar; KDV ve stopaj aracı ise pazaryeri hakedişindeki tüm kesintilerle birlikte hesaplar.
Pazaryeri Satıcısı İçin Neden Önemli?
KDV'nin satıcıya doğrudan bir maliyeti yoktur; müşteriden alınır, devlete verilir. Ancak hesaba katılmadığında kâr yanılgısı yaratır. 1.200 TL'ye satılan ürünün satıcıya ait kısmı 1.000 TL'dir; 200 TL'si emanettir. Satıcı 1.200 TL'yi gelir sayıp üzerinden kâr hesaplarsa marjı olduğundan yüzde 20 fazla görür.
- Komisyon KDV dahil tutar üzerinden kesilir. Satıcı KDV'yi devlete ödeyecek olsa da pazaryeri komisyonunu dahil fiyattan hesaplar. Bu, komisyonun etkisini büyütür. Ayrıntı için komisyon.
- Alış ve satış oranı farklı olabilir. Ürün yüzde 10 oranında alınıp yüzde 20 oranında satılıyorsa (veya tersi) indirilecek ve hesaplanan KDV arasındaki fark nakit akışını etkiler.
- Komisyon ve kargo faturalarının KDV'si indirilir. Pazaryerinden gelen hizmet faturalarındaki KDV, satıştan tahsil edilen KDV'den düşülür. Bu faturalar muhasebeye işlenmezse gereksiz vergi ödenir.
Örnek
Bir satıcı ürünü toptancıdan KDV dahil 600 TL'ye alıyor (hariç 500 TL + 100 TL KDV) ve pazaryerinde KDV dahil 1.200 TL'ye satıyor (hariç 1.000 TL + 200 TL KDV). Pazaryeri komisyon ve kargo için KDV dahil 240 TL fatura kesiyor (hariç 200 TL + 40 TL KDV).
| Kalem | KDV hariç | KDV |
|---|---|---|
| Satış (hesaplanan KDV) | 1.000 TL | 200 TL |
| Alış (indirilecek KDV) | 500 TL | 100 TL |
| Komisyon + kargo (indirilecek KDV) | 200 TL | 40 TL |
| Ödenecek KDV | 200 - 140 = 60 TL | |
| Brüt kâr (KDV hariç) | 1.000 - 500 - 200 = 300 TL |
Satıcının gerçek kârı 300 TL'dir, 1.200 TL'lik satış üzerinden hesaplanan 500 TL değil. Bu ayrımı brüt kâr ve net kâr terimlerinde ayrıntılı anlattık.
Sık Hatalar
- KDV dahil satış tutarını gelir saymak. Kâr marjı KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır; aksi halde marj şişer.
- Dahil fiyattan hariç fiyata çarpma ile geçmek. 1.200 × 0,80 değil, 1.200 / 1,20 kullanılır.
- Gider faturalarının KDV'sini indirmemek. Komisyon, kargo ve reklam faturalarındaki KDV indirilebilir; işlenmezse fazla vergi ödenir.
- Ürünün KDV oranını yanlış girmek. Pazaryeri panelinde ürün için seçilen oran faturaya yansır; yanlış oran hem müşteri fiyatını hem de beyanı bozar.
KDV dahil fiyattan gerçek kârınızı görün
Satış fiyatı ve oranı girin; KDV hariç tutar, komisyon ve stopaj sonrası elinizde kalan rakam tek ekranda.
KDV ve Stopaj Hesaplama →Sık Sorulan Sorular
KDV (Katma Değer Vergisi), mal ve hizmet satışlarında satış bedeli üzerinden hesaplanan, müşteriden tahsil edilip devlete ödenen dolaylı bir vergidir. Satıcı kendi alışlarında ödediği KDV'yi tahsil ettiği KDV'den düşer; verginin nihai yükü son tüketicide kalır.
KDV dahil fiyat, 1 artı oran değerine bölünür. Yüzde 20 oranında 1.200 TL'lik dahil fiyatın hariç karşılığı 1.200 / 1,20 = 1.000 TL'dir. Yüzde 20'yi çıkararak (1.200 × 0,80 = 960 TL) hesaplamak yanlıştır.
Türkiye'de genel KDV oranı yüzde 20'dir; bazı mal ve hizmetlerde yüzde 10 ve yüzde 1 indirimli oranlar uygulanır. Hangi ürünün hangi oranda olduğu mevzuatla belirlenir ve değişebilir; güncel liste için Gelir İdaresi kaynaklarına ve ürünün pazaryeri panelindeki oran bilgisine bakılmalıdır.
İlgili Terimler
Tüm terimler için E-Ticaret Sözlüğü sayfasına bakın.