Trendyol satıcılarının çoğu fiyat, komisyon ve reklam optimizasyonuna odaklanır — ama iki zıt stok hatası sessizce kâr eritir: ölü stok (satılmayan ürüne bağlı sermaye) ve stok tükenmesi (satılabilecek ürünün elde olmaması). İkisi de aynı kaynaktan gelir: satış hızına göre değil, tahmine göre stok yönetmek.
Bu rehberde ölü stoğun gerçek maliyetini nasıl hesaplayacağınızı, kritik stok seviyesini nasıl belirleyeceğinizi ve yeniden sipariş zamanlamasını nasıl kuracağınızı anlatıyoruz.
Ölü Stok Nedir, Neden Sandığınızdan Pahalıdır?
Ölü stok, belirli bir süredir (genellikle 60-90 gün ölçüt alınır) hiç satılmamış üründür. Çoğu satıcı bunun maliyetini yalnızca "ürüne ödediğim para" olarak görür — oysa gerçek maliyet üç kalemden oluşur:
- Bağlı sermaye: O ürüne yatırdığınız para, satan bir ürüne yatırılabilecekken raf da bekliyor.
- Depolama maliyeti: Fiziksel alan, kendi deponuzda bile olsa bir maliyettir; fulfillment kullanıyorsanız bu doğrudan fatura kalemidir.
- Değer kaybı: Moda, sezon ürünü veya teknoloji ürünlerinde zaman geçtikçe ürünün satılabilir fiyatı düşer — 3 ay sonra aynı ürünü aynı fiyata satamayabilirsiniz.
Basit ölü stok testi: Portföyünüzü satış hızına göre sıralayın. Son 60 günde hiç satılmamış ürünlerin toplam alım maliyetini toplayın. Bu rakam, o an başka bir ürüne yatırabileceğiniz ama yatıramadığınız sermayenizdir.
📊 Mağazan bu kriterlerde nasıl? Satıcı puanı, buybox durumu ve kâr fırsatlarını 1 dakikada ücretsiz analiz et →
Kritik Stok Seviyesi Nasıl Hesaplanır?
Kritik stok seviyesi, "ne zaman yeni sipariş vermeliyim" sorusunun cevabıdır. Formül basittir ama çoğu satıcı hiç hesaplamaz:
Kritik Stok Seviyesi = (Günlük Ortalama Satış × Tedarik Süresi) + Güvenlik Payı
Örnek: Bir ürün günde ortalama 5 adet satıyor. Tedarikçiden yeni parti gelene kadar 10 gün geçiyor. Kampanya döneminde satış hızı %50 artabileceği için güvenlik payı olarak 25 adet ekleniyor.
| Bileşen | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Tedarik süresi ihtiyacı | 5 adet/gün × 10 gün | 50 adet |
| Güvenlik payı | 50 × %50 | 25 adet |
| Kritik stok seviyesi | 50 + 25 | 75 adet |
Stok bu ürün için 75 adede düştüğünde yeni sipariş verilmelidir — 10 gün beklemeye değil, stoğun tamamen bitmesine değil. Yüksek hacimli ürünlerde bu hesap haftalık, düşük hacimli ürünlerde aylık kontrol edilebilir.
Stokta Yok Durumunun Satıcı Puanına Etkisi
Sipariş alındıktan sonra stok yetersizliği nedeniyle iptal etmek, Trendyol'da en maliyetli operasyonel hatalardan biridir. Bu durum:
- Satıcı performans puanını doğrudan düşürür — iptal oranı, teslimat performansı metriklerinin parçasıdır.
- Buybox şansını azaltır — algoritma stok güvenilirliğini değerlendirir; sık iptal eden satıcı buybox yarışında geriye düşer.
- Müşteri güvenini örseler — sipariş sonrası iptal, olumsuz yorum riski en yüksek senaryolardan biridir.
Stok sıfıra inene kadar ürün aktif kalır. Son adet satıldıktan sonra sistem güncellenir, bu arada gelen ek siparişler iptal edilir. Her iptal satıcı puanına ve buybox şansına zarar verir.
Stok kritik seviyeye düştüğünde bildirim alınır, gerekirse ürün stok tükenmeden pasife alınır veya yeni sipariş süreci başlatılır. Sıfır stok anında iptal riski taşınmaz.
Sezonluk Ürünlerde Stok Fazlası Yönetimi
Mevsimsel ürünlerde (yazlık, kışlık, bayram/kampanya odaklı ürünler) risk tam tersine döner: talep bittiğinde elde kalan stok hızla değer kaybeder. Kampanya takvimine göre hazırlık yaparken aynı disiplinle sezon sonu eritme planı da yapılmalıdır.
- Sezonun ortasında stok durumunu gözden geçirin — sezon bitmeden ne kadar stoğun eriyeceğini tahmin edin.
- Sezon sonuna yaklaşırken kademeli indirim başlatın — sezon tamamen kapanmadan %10-20 indirimle satışı hızlandırmak, sezon bittikten sonra %50 indirimle zorla eritmekten daha kârlıdır.
- Bir sonraki sezona taşımayı son çare olarak görün — depolama maliyeti ve moda/teknoloji ürünlerinde değer kaybı, elde tutmayı genellikle indirimli satmaktan daha pahalı yapar.
Stok Yönetiminde 3 Yaygın Hata
Tüm ürünlere aynı güvenlik payını uygulamak
Yüksek talep gören ve kampanyaya duyarlı ürünlerde güvenlik payı daha yüksek olmalı; yavaş satan ürünlerde gereksiz yere sermaye bağlamamak için daha düşük tutulmalı.
Stok kararını sadece geçmiş satışa göre vermek
Yaklaşan kampanya dönemi, rakip stok durumu veya mevsimsellik dikkate alınmadan sadece son 30 günün satış hızına bakmak, kampanya öncesi stok yetersizliğine yol açabilir.
Ölü stoğu "bir gün satılır" diye elde tutmak
Ölü stoğun bağladığı sermaye ve depolama maliyeti, çoğu durumda erken indirimle satışın getirdiği kayıptan daha büyüktür. Erken müdahale, geç müdahaleden neredeyse her zaman ucuzdur.
Sık Sorulan Sorular
Ölü stok, belirli bir süredir (genellikle 60-90 gün) hiç satılmamış, elinizde bekleyen üründür. Maliyeti sadece ürünün alım fiyatı değildir; depolama alanı, sermayenin başka ürüne bağlanamaması ve zamanla değer kaybı birlikte hesaplanmalıdır.
Kritik stok seviyesi, günlük ortalama satış hızı ile tedarik süresinin çarpımına güvenlik payı eklenerek hesaplanır. Örneğin günde 5 adet satan ve tedariki 10 gün süren bir üründe kritik seviye en az 50 adet + güvenlik payı olmalıdır.
Sipariş alındıktan sonra stok yetersizliği nedeniyle iptal edilmesi, satıcı performansını doğrudan düşüren bir olaydır ve buybox şansını azaltır. Stok sıfıra inmeden önce ürünü pasife almak veya stok senkronunu otomatikleştirmek, iptal riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Sezon sonuna yaklaşırken kademeli indirim başlatmak, sezon tamamen bitmeden stoğu eritmeyi sağlar. Sezonun tamamen kapanmasını bekleyip büyük indirime geçmek, hem marjı hem de elde kalan stoğun bir sonraki sezona taşınma riskini artırır.
Stok Riskini Fiyatlandırma ile Birlikte Yönetin
SellBox, rakip stok tükenmesini anlık takip eder ve fırsata çevirir; kendi stoğunuzda kritik seviyeye yaklaşan ürünler için de görünürlük sağlar. Fiyat ve stok kararlarını tek panelden verin.
14 Gün Ücretsiz Dene →